Tản mạn về những cây cầu bắc qua sông Hồng

Cùng với sông Cửu Long ở phương Nam, sông Hồng được coi là dòng sông Mẹ của phương Bắc . Bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng Trung Quốc, sông Hồng đổ vào Việt Nam tại địa phận huyện Bát Xát tỉnh Laò Cai. Tại ngã  ba sông có sự hợp lưu này, “nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”, có tấm bia và cây đa của UB Nhân dân huyện Bát Xát trồng ngay bên cạnh một cột mốc biên giới

Sông Hồng còn có tên gọi Hồng Hà luôn đỏ nặng phù sa đúng như tên gọi của nó. Phù sa sông Hồng cùng phù sa của các con sông khác như sông Đà sau khi hợp lưu ở thành phố ngã ba sông Việt Trì trước khi chảy ra Biển Đông thuộc địa phận tình Nam Định- Thái Bình đã bồi đắp lên những cánh đồng màu mỡ thuộc châu thổ đồng bằng Bắc Bộ

Dòng sông Hồng gắn liền với nền văn minh lúa nước từ thời người Việt cổ. Nó không chỉ tắm mát các làng quê , đem ấm no trù phú đến các làng xã ven  sông bởi thế mới có câu ca “ Thứ nhất cận thị, Thứ nhì  cận  giang “mà còn là  nơi đảm bảo một môi trường sinh thái trong lành . Còn gì thú vị bằng mỗi buổi chiều hè , nằm vắt vẻo trên lưng con trâu béo mộng thổi vi vu điệu sáo mục đồng , ngắm nhìn trời đất bao la, ngắm nhìn con sông quê thân thương . Con sông sẽ không bao giờ rời xa kí ức của những con người đã sinh ra, đã sống và đã chết cùng với con sông quê hương

Nhưng hãy gác lại những tình cảm dạt dào với con sông quê để tìm hiểu về những cây cầu bắc qua dòng sông Mẹ này từ trên thượng nguồn đến vùng hạ lưu để thấy các cây cầu đã góp phần giao lưu, phát triển kinh tế văn hóa trên vùng sông nước như thế nào . Trước hết hãy bắt đầu từ câu cầu đầu tiên và cũng là câu cầu lớn nhất bắc qua sông Hồng cho đến những năm 1900 của thế kỉ trước tức thế kỉ 20. Đó là cầu Long Biên, trên đất Hà Nội , một biểu tượng của thủ đô nghìn năm văn hiến

Cầu Long Biên bắc qua sông Cái

Sông Hồng chảy qua địa phận thủ đô Hà Nội còn có tên gọi là sông Cái , vì thế cầu Long Biên khởi thủy được người dân gọi là cầu sông Cái , một cái tên rất dân dã, rất Việt Nam.  Có một cái tên nữa cũng rất dân dã nữa là cầu Bồ Đề, cạnh bến Bồ Đề . Có thể nơi đây đã từng có một cây Bồ Đề ?. Sau này phía Việt Nam gọi là cầu Long Biên, còn những người Pháp gọi là cầu Doumer, lấy tên của viên Toàn quyền Đông Dương đã phê duyệt dự án xây dựng cây cầu này ngày 4-6-1897

Lịch sử còn ghi chép lại đầy đủ, cầu Long Biên được hãng Eiffel nổi tiếng với ngọn tháp mang tên người kĩ sư Eiffel  ở thủ đô hoa lệ Paris thiết kế tương tự cây cầu Tolbiac ở Quận 13 trên tuyến đường sắt Paris- Orleans

Có hai dự án xây dựng cầu Long Biên được gọi là A và B. Cuối cùng , Thống sứ Bắc Kì, ngài Foures , chủ tịch Ủy ban thẩm định dự án đã quyết định chọn dự án B với người thắng thầu là công ty Daye & Pille

Xem thế đủ biết chính quyền thuộc địa khi đó coi việc xây dựng cây cầu bắc qua đôi bờ sông Hồng chảy qua địa phận thủ đô Hà Nội quan trọng như thế nào. Nó không chỉ giúp cho việc đi lại của một thành phố lớn được thuận lợi nhất là tất cả hàng hóa từ nước Pháp chuyển sang Việt Nam đều phải qua đường biển và tập kết ở cảng Hải Phòng và từ đó mới có thể về Hà Nội . và sẽ là khó khăn như thế nào nếu con đường sắt Hải Phòng Hà Nội không có một cây cầu để đưa hành khách và hàng hóa về Ga Hàng Cỏ . Nói không chỉ vì chính quyền thực dân còn muốn để lại một hình ảnh của cái gọi là sự khai hóa của người Pháp cho xứ thuộc địa Đông Dương .

Cây cầu Long Biên với số vốn được phê duyệt lúc đó là 5.390.794 Frans Pháp đã được khởi công ngày 12-9-1988 và sau hơn ba năm, chính xác là 3 năm 9 tháng cây cầu đã được hoàn thành . Đoàn tàu chở hành khách và hàng hóa từ Hải Phòng về Hà Nội đã ầm ầm chạy qua cây cầu và rú còi chào mừng ầm ĩ theo tường thuật của báo chí Pháp và Việt Nam khi đó

Ba năm chin tháng , 3000 công nhân chủ yếu là người Việt Nam, 40 kĩ sư , chuyên gia,  đốc công người Pháp  đã lao động ngày đêm lập nên một chiến công được ghi nhớ trong lịch sử ngành cầu đường Việt Nam như một sự khởi đầu trong mơ

5.600 tấn thép, 137 tấn gang, 165 tấn sắt , 7 tấn chì đã được chuyển từ bến cảng Marseille nước Pháp xa xôi đến  Hải Phòng rồi đến sông Hồng để xây dựng cây cầu dài 1.682 mét qua sông, thêm 896 mét cầu dẫn với 19 nhịp dầm thép , 20 trụ cầu cao 40 mét . Hình ảnh cây cầu bắc qua sông Cái với những dầm thép uốn lượn gấp khúc đẹp như một bài thơ đã gắn bó với bao thế hệ người Hà Nội và cho dù Hà Nội hôm nay đã mở rộng về phía Tây, đã bắc thêm nhiều cây cầu khác nhưng chưa cây cầu nào có dáng vẻ kiến trúc đẹp và hài hòa với đất trời như cầu Long Biên. Bởi thế không khó hiểu khi người Hà Nội gọi đó là trong những biểu tượng của Thủ đô

Cầu Long Biên là cây cầu vừa dành cho phương tiện vận tải bộ vừa dành cho tàu hỏa . Ở giữa cầu là đường sắt khổ 1,1 mét ; hai bên là hai dải đường dành cho các loại xe hơi loại nhỏ, xe thô sơ rộng 2,6 mét và đường dành cho người đi bộ rộng 0,4 mét . Một điều khá đặc biệt là nếu đi từ Hải Phòng về Hà Nội thì xe ô tô chạy bên trái đường chứ không phải bên phải như mọi người thường nghĩ . Có người lí giải , chiều xe từ Hải Phòng về luôn chở hàng nặng nên sau một thời gian người ta sẽ đổi làn cho xe Hải Phòng về Hà Nội chạy bên phải để cho cầu nếu có bị lệch về một bên thì sẽ lấy lại sự cân bằng !. Xem ra giải thích này không thuyết phục vì từ đó đến nay đã hơn 100 năm rồi có thấy người ta đổi chiều đi đâu vả lại nếu đổi chiều thì phải đổi đường dẫn rất tốn kém và phức tạp

Lịch sử cây cầu hơn 100 tuổi đã ghi dấu chiến công của những tay súng phòng không Hà Nội trong những tháng ngày Hà Nội chiến đấu chống lại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ năm 1972.Bốn lần cầu Long Biên là mục tiêu tấn công của không quân Mỹ. 1500 mét cầu bị đánh sập , hai trụ cầu lớn bị cắt đứt nhưng những đoàn tầu vẫn ngày đêm ầm ầm chở lương thực vũ khí ra chiến trường  . Hình ảnh cây cầu bị cắt đứt những nhịp cầu lâu dần đã trỏ thành quen mắt với người dân Hà Nội .

Hòa bình đã mấy chục năm rồi, người ta đã nghĩ đễn việc khôi phục lại cây cầu lịch sử . Tiếc thay qua bốn đời Thủ tướng từ ông Võ Văn Kiệt đến ông Nguyễn Tấn Dũng  qua rất nhiều cuộc đàm phán với chính phủ Pháp, kế hoạch khôi phục cây cầu vẫn dậm chân tại chỗ. Được biết phía Pháp bảo vệ quan điểm giữ nguyên dáng vẻ kiến trúc cuả cây cầu coi đó là biểu tượng kinh tế văn hóa của nước Pháp dành cho Việt Nam. Phải chăng hình ảnh những người lính viễn chinh Pháp ba lô nặng chĩu trên vai lặng lẽ qua cầu Long Biên rút khỏi Hà Nội năm 1954 vẫn ám ảnh họ ?. Trong khi phía Việt Nam muốn nâng tĩnh không của cây cầu lên cao cho tầu thuyền qua lại vào mùa lũ và như thế coi như phá cây cầu cũ để xây cầu mới . Bởi thế việc khôi phục lại cây cầu sông Cái lâm vào  bế tắc . Phải chăng lí do nâng tĩnh không chỉ là cái cớ bởi vì nhiều cây cầu mới xây sau này như cầu Chương Dương độ cao tĩnh không có khác gì cầu Long Biên ? Phải chăng chúng ta muốn giữ lại vĩnh viễn hình ảnh cây cầu bị gãy nhiều đoạn do chiến tranh để tố cáo hành động tội ác của quân thù cho các thế hệ con cháu sau này ?

Nếu quả đúng như vậy thì thật buồn ! Hiện nay đường sắt khổ 1,1 vẫn được sử dụng cho tàu hỏa tuyến Hà Nội – Hải Phòng, ô tô phải đi qua cầu Chương Dương, Vĩnh Tuy, Thanh Trì và sắp tới là Nhật Tân, cầu Long Biên chỉ dành cho người đi xe đạp, đi bộ, và từ 2005 cho thêm người đi xe máy . Lãng phí lắm thay !

Những người yêu cây cầu Long Biên vẫn ngày này qua ngày khác khai thác vẻ đẹp của cây cầu qua những bức ảnh chụp . Những đứa con Hà Nội khi đi xa trỏ về không quên một lần đi xe máy , xe đạp hoặc tản bộ lên cây cầu cổ để đón làn gió mát lạnh từ sông Hồng thổi lên mơn man đôi má , để ngây ngất ngắm nhìn bãi ngô non xanh trên bãi Giữa mà lòng thổn thức nỗi nhớ của kẻ lữ thứ. Ôi! Cầu Long Biên của tôi, Hà Nội của tôi, một thời đạn bom, một thời hòa bình .

Kì sau : Cầu Cốc Lếu – Lào Cai

Advertisements

2 responses to this post.

  1. Tác giả type sai về năm khởi công cầu Long Biên. Hình như là năm 1899 mới chính xác

    Phản hồi

  2. Posted by KTS Trần Thanh Vân on 30.03.2013 at 14:34

    Sông Hồng sao nỡ sẻ làm đôi?
    Để lại chơ vơ một bãi bồi.
    Cây cầu trăm tuổi ngơ ngẩn đứng.
    Xóm cũ làng xưa đâu mất rồi?

    Phản hồi

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: